Bunlarla Yatmanın Sonuçlarıdır
Vücudumuzdaki dolaşım sistemi temel olarak iki tür damardan oluşur:
Atardamarlar (Arterler): Oksijen ve besin açısından zengin, temiz kanı kalpten vücudun en uç noktalarına kadar taşıyan, kalın ve kaslı duvarlara sahip damarlardır. Basınçları yüksektir.
Toplardamarlar (Venler): Oksijeni kullanılmış, karbondioksit ve atık maddeleri içeren kirli kanı organlardan toplayarak kalbe geri getiren, daha ince duvarlı damarlardır. İçlerinde kanın geri akışını önleyen kapakçıklar bulunur.
Bu iki sistemdeki hastalıkların nedenleri, belirtileri ve tedavileri birbirinden farklılık gösterir.
1. Periferik Arter Hastalığı (Bacak Damar Tıkanıklığı)
Genellikle bacakları besleyen atardamarların damar sertliği (ateroskleroz) nedeniyle daralması veya tıkanmasıdır. Kan akımının azalmasıyla dokular yeterince beslenemez.
Belirtileri: En tipik belirti, yürümekle veya egzersizle baldırda başlayıp kalçaya yayılabilen, dinlenmekle geçen ağrıdır (Klodikasyo intermitan). İleri evrelerde istirahat ağrısı, ayaklarda soğukluk, solukluk, renk değişikliği ve iyileşmeyen yaralar (ülserler) görülür. Tedavi edilmezse kangren ve uzuv kaybına yol açabilir.
2. Karotis Arter Hastalığı (Şah Damarı Tıkanıklığı)
Boynun iki yanında bulunan ve beyne kan taşıyan şah damarlarının (karotis arterler) ateroskleroz plakları ile daralmasıdır. Bu plaklardan kopan küçük parçacıklar veya daralmış bölgede oluşan pıhtılar beyne giderek geçici veya kalıcı felce (inme) neden olabilir.
Belirtileri: Çoğunlukla sinsi seyreder ve ilk belirti geçici iskemik atak (GİA) veya tam bir inme olabilir. GİA belirtileri arasında yüzde, kolda veya bacakta ani güçsüzlük, konuşma bozukluğu, tek gözde ani görme kaybı gibi 1–2 saat içinde düzelen nörolojik bulgular yer alır.
3. Derin Ven Trombozu (DVT)
Vücudun, özellikle bacakların, derin toplardamarlarında kan pıhtısı (trombus) oluşması durumudur. Bu pıhtı damarı tıkayarak kanın geri dönüşünü engeller.
Belirtileri: Genellikle tek bacakta şişlik, ağrı, sıcaklık artışı ve kızarıklık ile kendini gösterir. En büyük tehlikesi, bu pıhtının yerinden koparak kan dolaşımıyla akciğerlere ulaşması ve Pulmoner Emboli adı verilen hayatı tehdit eden bir duruma yol açmasıdır. Pulmoner emboli, ani nefes darlığı, göğüs ağrısı ve kanlı balgam gibi belirtilerle ortaya çıkar.
4. Varis ve Kronik Venöz Yetmezlik
Bacaklardaki yüzeysel toplardamarların içindeki kapakçıkların bozulması sonucu kanın kalbe doğru etkin bir şekilde pompalanamayıp geriye kaçması ve damarlarda birikmesidir. Bu durum damarların genişlemesine, kıvrımlı hale gelmesine ve belirginleşmesine neden olur.
Belirtileri: Estetik kaygıların ötesinde, bacaklarda ağrı, ağırlık hissi, yorgunluk, gece krampları ve kaşıntıya yol açar. İlerlemiş vakalarda ayak bileğinde kalıcı şişlik, ciltte renk değişikliği (kahverengi-mor lekeler) ve tedavisi zor venöz ülserler (varis yaraları) gelişebilir.
5. Vaskülit (Damar Duvarı İltihabı)
Vaskülit, tek bir hastalık değil, vücudun kendi bağışıklık sisteminin yanlışlıkla damar duvarlarına saldırdığı bir grup otoimmün hastalığın ortak adıdır. Bu saldırı, damar duvarında iltihaplanmaya, kalınlaşmaya, daralmaya ve hatta tıkanmaya neden olabilir.
Nedenleri ve Mekanizması: Aterosklerozdan farklı olarak vaskülitlerin temelinde iltihap yatar. Behçet Hastalığı, Takayasu Arteriti (“nabızsızlık hastalığı”), Dev Hücreli Arterit ve Buerger Hastalığı gibi birçok alt tipi vardır.
Belirtileri: Tutulan damara ve organa göre çok çeşitlidir. Ateş, kilo kaybı, yorgunluk gibi genel belirtilerin yanı sıra ciltte döküntüler, eklem ağrıları, sinir hasarına bağlı uyuşma, gözde iltihaplanma görülebilir. Buerger hastalığı özellikle sigara içen genç erkeklerde parmaklarda şiddetli ağrı ve yaralara neden olur.
Tanı ve Tedavisi: Tanı kan testleri, görüntüleme yöntemleri ve damar biyopsisi ile konur. Tedavinin temelini kortikosteroidler ve diğer immünsüpresif ilaçlar oluşturur.
not:her zaman öncelikle doktorunuza danışınız.